Image for post
Image for post
Bu resmin yazıyla doğrudan bir alakası yok, sevdiğim için koydum.

Bir kasabada herkes birbirine borçluymuş. Ama ekonomi durgun olduğu için kimse kimseye borcunu ödeyemiyormuş.

Kasabadaki otele bir turist gelmiş, 100 doları bankoya bırakıp odayı görmek için yukarı çıkmış. Bellboy odayı gösterirken, otelci de 100 doları alıp hemen yandaki bakkala olan borcunu ödemiş. Bakkal aldığı parayla konfeksiyoncuya borcunu ödemiş, konfeksiyoncu parayı alıp manava ödemiş, manav aldığı parayla hemen kasaba olan borcunu kapatmış. Kasap parayı alıp veresiye iş gördüğü tüccara ödemiş, tüccarın da meğer otele borcu varmış, o da parayı götürüp otelciye vermiş borcunu kapatmış. Sonunda 100 dolar tekrar otel bankosuna geri dönmüş.


Image for post
Image for post
Global borç ile dünyanın toplam üretiminin karşılaştırılması. (Veriler: Dünya Bankası ve IIF)

Tüm dünyada sanayi ve tarım üretimi ile ticaret şu anda yürürlükte olan merkez bankaları fiat para rejimi tarafından üretilen krediye dayalı olarak işlemektedir. İrili ufaklı tüm şirketler ve insanlar, merkez bankalarından başlayan hiyerarşik yapıdaki bir para akışına güvenmektedir. Amerikan merkez bankası Fed, ABD hazinesinin, uzun vadeli senetler çıkartarak verdiği ödeme sözleri karşılığında bunlara dayalı olarak para basmaktadır. Bugün dünyada kullandığımız paranın %90’dan fazlası nakit olmayıp, Fed tarafından basılan taban paranın ticari bankalar vasıtasıyla işletmelere ve hanelere verilen borç şeklinde çoğaltılmasıyla oluşmaktadır. Üstelik bu para sistemi sadece ABD’nin değil, dünyadaki tüm ülkelerin merkez bankaları ve global bankalar üzerinden global olarak işlemektedir…


By Defterhane Team (Onur Kılıç and C.Ş. Türün)

Image for post
Image for post
The vadeli check system of Turkey

1. How does the “vadeli cek” mechanism works?

Basics of the vadeli cek mechanism practiced in Turkey is emulated feature by feature for the DEF Protocol, since it has been in use successfully for over four decades. Most essential aspect of the mechanism is the trust bestowed upon the first signee of the contract. In this respect, any trustable business owner can create credit on the spot, just relying on her word and signature, similar to any sovereign bank. They are similar to paper IOUs, but here, bank issued checks are signed…


Image for post
Image for post
Global debt vs. total GDP of the world, in $Tn last 40 years (Source: World Bank, IIF)

Central credit and money system is in crisis and as world citizens we are expecting exposed players to dissolve and negligent conduct prosecuted. But instead we see a total bail-out of all players with dire consequences for the masses. Present level of technological innovations with fast information flows allow us to create new and alternative systems. In this paper, we propose a decentralized and transparent credit protocol that helps economic cycles of production and consumption run purely on information flows and without outside capital.

1.Introduction

Commerce, industry and agriculture rely on bank credit based on the current central fiat currency regime…


Image for post
Image for post

Bir kız çocuğu düşünün, bir Anadolu köyünde tezgahta halı dokumaktadır. Halısını dokurken, hem kendi hikayesini katmaktadır hem de yöresinin. Yani elinde kullanabileceği iki tür değişken vardır, biri yerel, diğeri kişisel. Halıyı satır satır dokur, bu arada her satırda, her ilmekte bir karar vermektedir: Bu karar, ilmeğin hangi renk iplikle yapılacağı ve kaç sıra gideceğidir. Bunu yapmak için hem o satırı hem de halının bütünlüğünü kafasında tutmak zorundadır. Yaptığı desenler simetrik ise, bir döngü içinde aynı hareketi defalarca tekrarlayacaktır. Mesela her yeni satırda atacağı düğüm sayısı ya bir tane artacak, ya bir tane azalacaktır.

Şimdi, bu paragrafta, halı kelimesini bilgisayar programıyla…


Image for post
Image for post
Bir blokzinciri devrimcisi… (Toprağı bol olsun, usta Moebius’dan)

Bitcoin diye bir para sistemi var ve 10 yılı aşkın süredir bir milisaniye bile duraklamadan, hiç kesintiye uğramadan işlemeye devam ediyor. Bitcoin’den başka on yıl boyunca hiç ara vermeden çalışan, teklemeyen bir banka yazılımı duydunuz mu? Ben duymadım. Bitcoin, 2009 yılında yayınlanmış 8 sayfalık teknik bir makaleden doğmuş bir dijital para üretim ve transfer sistemidir.

Bitcoin’in teknik altyapısına “blockchain” ya da bizim dilimizdeki tabirle “blokzinciri” deniliyor. Bu teknik altyapı internet üzerinde çalışıyor ve eğer bit-torent adlı eşten-eşe (peer-to-peer) işleyen yazılımı duyduysanız bir hayli ona benziyor. Bit-torent, hiç bir merkezi olmayan, her yazılımı kuranın, yani her eşin diğer eşlerden dosya indirebildiği…


(sadece bankacılar okusun)

Image for post
Image for post
Leylek bir zamanlar Yapı Kredi’nin sembolüydü

Sene 1996, yazın sonları… Telefon çaldı, Bilkent’li arkadaşlarımla o sırada çalışmakta olduğumuz şirketin telefonundan beni isimimle aradılar. Arayan, Ali Taran’ın reklam ajansında yetkili birisi, o telefonda bana, bir banka için web sayfası yaptırmak istediklerini bildirdi. ATCW( Ali Taran Creative Workshop), o dönemde Türkiye’nin rakipsiz reklamcılık yıldızıydı! Müşterileri olan Yapı Kredi Bankası, 1996 yılının bir numaralı reklamvereni, yani o yıl reklama en çok para harcayan kurumuydu. Dünya bugünkü dünya değildi, herşey, tüm reklam bütçeleri televizyon reklamları üzerinden dönüyordu.

İki saniye bile düşünmeden, bankanın Yapı Kredi olduğunu biliyordum, çünkü ATCW’nin bir numaralı müşterisiydi ve aynı ajansta rekabet kuralları gereği tek bir banka…


Vadeli çekler, senetler, açık hesaplar ve vadeli tüm kredilerin sahibi vatandaştır, bankalar bu işin paydaşı sayılamayacak kadar küçük boyutta risk almış durumdalar.

Image for post
Image for post
Bu resmi internetten buldum. Sahibi çıkarsa makul bir ücret ödemeye razıyım.

Daha önce Medium’da ve başka yerlerde yayınlanan bir çok yazımda vadeli çeklerin Türkiye’ye özgü olduğunu, büyük olduğunu ve bunların özgün bir blokzinciri örneği oluşturduğunu anlattım.

Gazete haberlerinden gördüğümüz kadarıyla Ticaret Bakanımız Sn. Ruhsar Pekcan’ın önderliğinde ülkemizin gizli silahı vadeli çekler ve senetler merkezi takip altına alınacak. Haberde Bakanımızın şu sözlerine yer verilmiş: “Çeklerinizi elektronik ortamda alabileceksiniz, verebileceksiniz. Saklama sıkıntınız olmayacak. Güvenilirliği takip edilir olacak. Aldığınız anda bu çeki hangi bankalardan ve hangi şubelerden tahsil edeceğinizi de göreceksiniz. Bu…


Image for post
Image for post
Bu resmin yazıyla doğrudan bir alakası yok!

Türkiye’deki vadeli çeklerin kağıt üzerinde işleyen bir blokzinciri parası olduğunu daha önce çok yerde dile getirmiştim.

Bu kısa yazıda, Defterhane isimli girişimimizle vadeli çeklere benzer bir enstrümanın Ethereum paltformu üzerinde inşası sürecinde yaşadığımız önemli bir aydınlanmayı sizlere aktarmak istiyorum.

Vadeli çekler, (VÇ) örneğin 6 ay sonraki, örneğin 10 bin liraya endeksli bir tür blokzinciri parası. Başlangıçta biz de ekip olarak bu özel parayı ICO yapan girişimlerde olduğu gibi bir token’a endekslemeyi düşünmüştük, hatta bu amaçla ICO bile planlamıştık 2017 ortalarında. Ancak bundan, yani token’a endeksleme işinden kısa süre içinde vazgeçtik.

Nedeni şu: Zaten kendisi bir blokzinciri parası olan VÇ’yi, alıp…


Image for post
Image for post
Yazar Brett Scott

Brett Scott

Para sistemleri üzerine çalışan düşünür ve yazar Brett Scott’un geçen yıl Huff Post’ta yayınlanan bir makalesinin çevirisi olan bu yazı paranın sistematiği ile derdi olan beş ana grubu mercek altına alıyor. Brett eski bir türev piyasalar broker’ı, finans ve ekonomi eğitimi var. “Heretic’s Guide To Global Finance” adlı 2013'de yayınlanmış bir kitabı var, yeni kitabı da yolda.

Çeviren: Cemil Şinasi Türün

Para sistemine dair her zaman farklı görüşler var olmuştur: Para nasıl çalışır ve daha önemlisi para kime çalışır soruları hep sorulmuştur. Nitekim, 2008 mali krizinin ardından, yeni bir dalga olarak her biri paranın anlamı konusunda birbirinden farklı…

Cemil Şinasi Türün

Blockchain artist, entrepreneur

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store